विदेशको विकल्प गाउँमै: मकवानपुरगढीका सुमन ढुंगेलको भैँसीपालनबाट मासिक ६ लाख आम्दानी

हेटौंडा / देशभर युवाहरू कृषिप्रति आकर्षित भइरहेका बेला मकवानपुरगढी गाउँपालिका–३ मक्रान्चुलीका युवा सुमन ढुंगेलले एक अत्यन्तै प्रेरणादायी उदाहरण पेश गरेका छन्। केही वर्षअगाडि दैनिक खर्च टार्नकै लागि सुरु गरिएको भैँसीपालन व्यवसाय अहिले उनको आत्मनिर्भरता, स्वरोजगार र समृद्धिको पर्याय बनेको छ। भैँसीको गोठबाट सुरु भएको यात्रा अहिले सुमनको लागि मासिक ६ लाख रुपैयाँ आम्दानी गर्ने व्यवसायमा रुपान्तरण भइसकेको छ।

पाँच वर्षअघि सुरु भएको बाटो

सुमनले भैँसीपालन सुरु गर्दा धेरैसँग अनुभव थिएन। एउटा सानो गोठ, थोरै भैँसी र आफ्नै खेतमा उत्पादन हुने घाँसमा भर परेर उनले आफ्नै श्रमको परीक्षण थाले। उनी सम्झन्छन्, “सुरुमा त दिन कटाउनकै लागि काम थालेको थिएँ। तर बिस्तारै अनुभव, आत्मविश्वास र लगनशीलता बढ्दै गयो।” यही लगनशीलताको फलस्वरूप अहिले उनका फार्ममा ३० वटा भैँसी र ५ वटा गाई छन्। ती पशुहरूबाट दैनिक झण्डै ३०० लिटर दूध उत्पादन हुने गर्छ, जुन स्थानीय बजारमा सजिलै बिक्री हुन्छ।

उत्पादन र आम्दानीको सन्तुलन

व्यवसायले सुमनलाई सशक्त बनाएको छ। दैनिक दूध बिक्रीबाट हुने आम्दानीले उनलाई आर्थिकरूपमा सक्षम त बनाएको छ नै, साथै गोठमा काम गर्ने अरूलाई पनि रोजगारी दिएको छ। दूधबाट हुने मासिक आम्दानीमध्ये करिब आधा रकम पशुहरूको दाना, चोकर, ढुटो, औषधोपचार, घाँस व्यवस्थापन र अन्य व्यवस्थापन खर्चमा जान्छ। बाँकी रकम भने परिवारको गुजारा, गोठमा काम गर्ने कर्मचारीको पारिश्रमिक र आगामी योजनामा लगानी गरिन्छ।

घाँस खेतीको व्यवस्था

सुरुमा आफ्नै खेतको घाँस प्रयोग गरेर चलाइएका पशुहरूलाई अहिले भने व्यावसायिकरूपमै घाँस उत्पादन गरेर खुवाउने गरिएको छ। यसका लागि उनले अरूको जमिन भाडामा लिएर घाँस खेती थालेका छन्। “भाडामा लिएर भए पनि उत्पादन नियमित गर्नुपर्छ,” सुमन भन्छन्, “पशुलाई खान दिँदा कुनै कमी हुन दिनु हुँदैन।” अहिले घाँस काट्नदेखि पानी दिनेसम्मका कामका लागि फार्ममा मेसिनको सहारा लिइएको छ। यसले श्रम र समय दुवै बचत गराएको सुमन बताउँछन्।

पारिवारिक साथ र कर्मचारीको सहयोग

व्यवसायमा सुमनलाई उनको परिवारले निरन्तर साथ दिइरहेका छन्। उनका भाइ सुदीप ढुंगेल, आमा–बुबा र अन्य दुई जना कर्मचारी गोठको दैनिक कामकाजमा सक्रिय छन्। “कामको चाप बढ्दै गयो, त्यसैले केही जनशक्ति थप्नुपर्‍यो,” सुमन बताउँछन्। पशुहरूको स्याहार, दूध दुहुने कार्य, सफाइ र व्यवस्थापनजस्ता कामहरू अब समूहिक ढंगले अगाडि बढाइएका छन्।

युवाका लागि प्रेरणाको स्रोत

सुमन ढुंगेलको सफलता आजको पुस्ताका लागि निकै प्रेरणादायी बनेको छ। धेरैजसो युवा रोजगारीको खोजीमा विदेशिने क्रम रोक्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण उनी आफैं हुन्। “देशमै केही गर्न सकिन्छ भन्ने देखिएको छ,” उनी भन्छन्, “मेहनत गर्न सक्ने युवाले पशुपालनबाट आत्मनिर्भर बन्न सक्नेछन्।” उनी विदेशी भूमिमा श्रम बेच्नुभन्दा आफ्नै माटोमा पसिना बगाएर गरिने श्रमको मूल्य उच्च ठान्छन्।

सुमनको अपेक्षा: सरकारी सहयोग

व्यवसाय सफल भए पनि सुमन अझै केही चुनौतीहरू महसुस गर्छन्। सरकारी तहबाट प्रविधिक र सल्लाहकार सहयोग भए व्यवसाय अझ सशक्त बन्ने उनी विश्वास गर्छन्। “हामीजस्ता कृषिमा लागेका युवालाई तालिम, अनुदान र प्राविधिक साथ आवश्यक छ,” सुमनको अपेक्षा छ, “यसले हाम्रो हौसला बढाउँछ।”

शिक्षा र अनुभवको मेल

सुमन औपचारिक रूपमा कृषिका विद्यार्थी थिएनन्। तर अनुभव, स्थानीय सल्लाह, अनि युट्युबजस्ता माध्यमबाट सिकेका कुराले उनलाई दक्ष बनायो। उनले सिकेका कुराहरू प्रयोग गरेर आफ्नै फर्मलाई व्यवस्थित, सफा, वैज्ञानिक तरिकाले संचालन गर्दै आएका छन्। गोठमा आउने पाहुनालाई उनी पशुपालनका सबै पक्षहरू प्रस्ट रूपमा देखाइदिन्छन्—पशुको आहार, समय तालिका, उपचार तालिका, दूध निकाल्ने मेसिन आदि।

भोलिको योजना: थप विस्तार

आफ्नो फर्मलाई अझ व्यवस्थित र व्यावसायिक बनाउने योजना सुमनको छ। उनी भविष्यमा दुग्ध प्रशोधन, प्याकेजिङ र ब्राण्डिङसम्म जाने सपना बोकेका छन्। “हामीले उत्पादन गरेको दूधलाई ब्राण्ड बनाउने योजना छ,” उनी उत्साहपूर्वक सुनाउँछन्, “यसका लागि आवश्यक पूर्वाधार विस्तार गर्दैछौँ।”

आत्मनिर्भरताको गोठमा उज्यालो

सुमन ढुंगेलको भैँसीपालन केवल आर्थिक सफलताको कथा होइन, यो आत्मनिर्भर बनाउने सोचको उत्कृष्ठ उदाहरण हो। आफ्नो माटोमा पसिना बगाएर आत्मनिर्भर बनेको युवा सुमन, आज गाउँका अन्य युवाका लागि उदाहरण बनेका छन्। उनी देखाउँछन्—सपना विदेशमा मात्र पूरा हुँदैन, आफ्नै गाउँको गोठमा पनि सम्भव छ।

सुमन ढुंगेलको पशुपालनले देखाएको छ कि साधारणदेखि असाधारणसम्मको यात्रा श्रम, लगनशीलता, र योजनाबद्धता मार्फत सम्भव हुन्छ। गाउँमै बसेर, आफ्नै माटोमा पसिना बगाएर आत्मनिर्भर हुने सपना देख्ने युवा पुस्तालाई सुमनले दिएको सन्देश छ– “देशमै धेरै सम्भावना छन्, हामीले ती सम्भावनालाई पहिचान गर्नुपर्छ।”