‘खाेप र उपचारले मात्र सङ्क्रमण नियन्त्रण हुँदैन, जनस्वास्थ्यका मापदण्ड पनि पालना गर्नुपर्छ’

जनपत्र
२९ बैशाख २०७८, बुधबार १८:१३

unn.prixa.net

काठमाण्डाै – विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका नेपाल प्रमुख डाक्टर राजेश साम्भाजीराव पाण्डवले उपचार मात्रैले सङ्क्रमण नियन्त्रण नहुने भएकाले जनस्वास्थ्यका मापदण्डलाई कडाइका साथ पालना गर्नुको विकल्प नभएको बताउनुभएको छ । न्युज एजेन्सीसँगकाे अन्तर्वार्तामा डा. पाण्डवले विश्वभर नै महामारी निरन्तर रूपमा बढ्दै गएको तथा ज्यान गुमाउनेकाे सङ्ख्या पनि बढिरहेकाले उपचारभन्दा पनि स्वास्थ्यको मापदण्ड पालना गर्नेतर्फ सबै सचेत इमानदार हुन आवश्यक रहेको बताउनुभएको हो ।

सङ्क्रमण नियन्त्रणका लागि खोप महत्त्वपूर्ण तथा शक्तिशाली उपाय भए पनि खोपको तत्काल सुनिश्चिता र पहुँचमा नरहेकाले स्वास्थ्यका मापदण्ड कडाइका साथ पालना गर्नुपर्नेमा उहाँले जोड दिनुभयो । दुई सय ७५ भन्दा बढी खोप विकासको चरणमा रहेको र ९१ को चिकित्सकीय रूपमा प्रयोग भइ नियामक निकायले कतिपयलाई आपत्कालीन प्रयोगका लागि पनि अनुमति दिइसकेकाले केही आशाका किरण पनि देखा पर्न थालेको उहाँले उल्लेख गर्नुभयाे ।

डा. पाण्डवले विश्व नै एकीकृत हुनसक्ने हो भने खोपको पर्याप्त उत्पादनमा अभूतपूर्व गति हासिल गर्न सकिने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो । तर त्यसका लागि सबै सरकारबाट तत्कालै महत्त्वपूर्ण राजनीतिक तथा आर्थिक प्रतिबद्धता आवश्यक पर्ने उहाँले बताउनुभयो । दक्षिण पूर्वी एसिया र विकासशील देशमा खोपको वितरणमा अत्यासलाग्दो असन्तुलन भएकाे उहाँले बताउनुभयो ।

बलियो स्वास्थ्य प्रणाली र जनस्वास्थ्यको क्षमता निर्माणमा लगानी गरेका देशहरूले कोभिड १९ को सामना गर्न बढी सक्षम भएबाट अन्य देशले स्वास्थ्य प्रणालीको निर्माण तथा जनस्वास्थ्य क्षमताको सबलीकरणमा लगानी गर्नुपर्ने रहेछ भन्ने पाठ सिकेको उहाँले बताउनुभयो । विगतका दशकमा स्वास्थ्य प्रणालीमा गरिएको अपर्याप्त लगानीको प्रतिफल नै कोभिड १९ को सङ्कटको रूपमा दुर्भाग्यवश देखापरेको तर्क डा. पाण्डवले गर्नुभयो ।

प्रस्तुत छ, विश्वभर कोभिड सङ्क्रमण, रोकथाम तथा उपचारको वर्तमान अवस्था, खोपको पर्याप्तता, नेपालमा सङ्क्रमण वृद्धिको दर तथा नियन्त्रणका लागि सरकारले चालेका कदमका बारेमा  नेपालका लागि विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका प्रमुख डा. राजेश साम्भाजीराव पाण्डवसँग न्युज एजेन्सीले गरिएकाे अन्तर्वार्ता–

प्रश्नः अहिले विश्वमा फैलिएको सङ्क्रमण कस्तो हो ?

उत्तर: विश्वभरl नै कोभिड १९ महामारी निरन्तर रूपमा चर्कँदो छ । अहिले सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढिरहेको लगातार नाै हप्ता भयो र ज्यान गुमाउनेकाे सङ्ख्या बढिरहेको लगातार ६ हप्ता भयाे । विश्वभर गएकाे हप्ता पत्ता लागेका सङ्क्रमणका घटनाहरु झन्डै झन्डै महामारीको पहिलो पाँच महिनामा पत्ता लागेका घटनाको बराबर थिए । गएकाे हप्ता ५७ लाख सङ्क्रमित पत्ता लागे भने ९३ हजारभन्दा बढी मानिसको ज्यान गएकाे जानकारी विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनलाई प्राप्त भएको छ । महामारीको सुरुवातदेखि अहिलेसम्म सङ्क्रमितको सङ्ख्या १५ करोड नाघेको छ भने ज्यान गुमाउनेकाे सङ्ख्या ३१ लाख नाघेकाे छ । विश्वस्तरमा हेर्दा यो चिन्ताजनक स्थिति हो । अर्कोतर्फ विश्वभर नै नयाँ नयाँ भेरिएन्टको प्रभाव देखिएको छ । वर्षभरिकाे लकडाउन र नियन्त्रणको अन्य उपायपछि धेरै मान्छे भेला हुने ठाउँ खुल्न थाले भने खोपको वितरण पनि अपर्याप्त रह्यो, त्यसैले उल्लेख्य प्रगति हुँदा हुँदै पनि संसारभरि विशेषतः दक्षिण पूर्वी एसिया र विकासशील देशमा खोपको वितरणमा अत्यासलाग्दो असन्तुलन छ ।

प्रश्न: नेपाल, भारत जस्ता देश किन यसको मारमा पर्दैछन् ? अरू देशले कसरी यसलाई नियन्त्रणमा लिए ?

उत्तर: राम्रो प्रश्न गर्नुभयो । जुन जुन देशले यसलाई निन्त्रण गरे वा महामारी नियन्त्रणमा केही प्रगति गरे तिनीहरूमा जनस्वास्थ्य सुरक्षा मापदण्डको मेहनतपूर्वक कार्यान्वयन भएको छ । आधारभूत रूपमा भन्नुपर्दा, फराकिलो पहुँचसहितको परीक्षण, घटना अनुसन्धान र सम्पर्क पहिचान र मानिसहरू सबै जनस्वास्थ्य तथा सामाजिक उपाय अवलम्बन गर्छन् भन्ने सुनिश्चित गरिएको थियो । राम्रो गर्ने देशहरूले वैज्ञानिक प्रमाण र सबल तथ्याङ्कका आधारमा नीति अपनाएका छन् । तर न्यून आय भएका देशहरू भन्दा उच्च आय भएका देशहरूको रोजाइ अत्यन्तै फरक छ । बलियो स्वास्थ्य प्रणाली, स्वास्थ्य स्याहार तथा जनस्वास्थ्यको क्षमता निर्माणमा लगानी गरेका देशहरू नै कोभिड १९ का कारण उत्पन्न सङ्कट चुलिँदा त्यसको सामना गर्न बढी सक्षम भए । विगतको दशकमा स्वास्थ्य प्रणालीमा गरिएको अपर्याप्त लगानीको प्रतिफल नै कोभिड १९ को सङ्कटको रूपमा दुर्भाग्यवश देखा परेको केही देशकाे बुझाइ छ । तर यहाँ अवसर पनि छन् । कोभिड १९ विरुद्ध लड्दै गर्दा अब हामीले बलियो स्वास्थ्य प्रणालीको निर्माण तथा जनस्वास्थ्य क्षमताको सबलीकरणबारे अत्यन्तै गम्भीर रूपमा सोच्नुपर्छ । जसका कारण आउँदा वर्षमा यस्ता महामारीको प्रभावकारी समाधान गर्न सकियोस् ।

प्रश्न: नेपालको अवस्थाबारे विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनलाई पूर्वअनुमान थियो ? सरकारलाई सुझाव दिएको थियो ? कि सरकारले सुझाव नै लिएन ?

उत्तर: विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन आधारभूत रूपमा एउटा प्राविधिक निकाय हो । हामी नेपालको स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयलाई कोभिड १९ सँग सम्बन्धित विभिन्न क्षेत्र तथा विषयमा विश्वव्यापी प्रमाण तथा सुझाव उपलब्ध गराउँछौँ । हामीले दिएको जानकारीलाई के गर्ने भन्ने कुरा सरकारले निर्णय गर्ने हो । यद्यपि हामी सरकारले लागू गर्न सकोस् भनेर सुझावलाई नेपालका लागि सुहाउँदो बनाउने प्रयास गर्छाैँ । कोभिड १९ महामारीको सुरुवातदेखि नै हामीले नेपाल सरकारलाई सुझाव, मानवीय स्रोत र सामाग्रीको सहयोग दिँदै आएका छौँ । हाम्रो निकट सम्बन्धका कारण स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयसँग काँधमा काँध मिलाएर काम गर्छाैँ र प्राविधिक ज्ञान तथा सुझाव निरन्तर आदानप्रदान गर्छौँ । चाहे ती सरकारी, निजी वा गैरसरकारी किन नहुन् । देशका सबै संस्थाले कोभिड १९ विरुद्ध लड्नका लागि समग्र समाजको दृष्टिकोणबाट आफ्ना स्रोत साधनलाई एकीकृत गरी प्रयोग गर्नुपर्छ । त्यसो भएमा मात्रै कोभिड १९ विरुद्धको लडाइँमा ऐक्यबद्ध हुने र वैज्ञानिक प्रमाणमा आधारित निर्णय लिने कुराको आशा गर्न सकिन्छ । विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले दिएका सुझाव सरकारका निर्देशिका, मार्गदर्शन, मापदण्ड तथा कार्यविधिका रूपमा परिणत भएका छन् । हामीले कोभिड १९ विरुद्धको लडाइँमा प्राप्त अद्यावधिक सूचना तथा वैज्ञानिक प्रमाण सधैँ सरकारलाई उपलब्ध गराएका छौँ । रोग बढ्दै जाँदा नयाँ भेरिएन्ट आइरहेका छन्, अनि नयाँ प्रमाणहरू पनि । हामी तत्कालै तिनलाई सम्प्रेषण गर्छाैँ र सरोकारवालालाई यस विषयमा छलफल र निर्णय अगाडि बढाउनका लागि मनाउन हाम्रो शक्ति , विश्वसनीयता र भूमिकालाई प्रयोग गर्छाैँ । विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका कर्मचारी सङ्घीय वा केन्द्रीय तहमा मात्रै नभएर प्रादेशिक तहमा पनि राखिएका छन् । जसले यस कठिन समयमा महत्त्वपूर्ण सहयोग उपलब्ध गराउँछन् । मुख्यत गएकाे एक वर्षदेखि नेपालमा हामीले समग्र व्यावहारिक दृष्टिकोण अपनाएका छौँ ।

प्रश्न: हामीले सङ्क्रमण फैलिन नदिनका लागि अख्तियार गरेको नीति ठिक छ ? कि अझै फरक नीति लिनुपर्थ्याे ?

उत्तर: हामीसँग जनस्वास्थ्यका विभिन्न कार्यक्रम छन् । जस्तै: घटना अनुसन्धान, सम्पर्क पहिचान, जोखिममा रहेकाको क्वरेण्टीन तथा सङ्क्रमित तथा बिरामीका लागि आइसोलेशन । सङ्क्रमणको विस्तार रोक्न वा कम गर्न मास्क लगाउने, हातको सफाइ गर्ने तथा भौतिक दुरी कायम गर्ने उपाय पनि छन् । उपचारका लागि अक्सिजन र डेक्सामेथाजोन पनि छन् । कोभिड १९ रोकथामका लागि विभिन्न सुरक्षित तथा प्रभावकारी खोप पनि छन् । अब हामीले गर्नुपर्ने जरुरी काम भनेको यिनमा पहुँच विस्तार गर्नु, सङ्क्रमण रोक्नु र जीवन बचाउनु हो । नेपालले कोभिड १९ विरुद्ध यी विभिन्न रणनीति अपनाएको छ । उपलब्ध साधनको निरन्तर र समतापूर्ण प्रयोग भएमा केही महिनामा नै यस महामारीलाई नियन्त्रण गर्ने विभिन्न साधन हामीसँग छन् । खोप एक महत्त्वपूर्ण तथा शक्तिशाली उपाय हो । तर एउटामात्र उपाय होइन । भौतिक दुरी, मास्क, हातको सफाइ, हावा सञ्चार अर्थात् भेन्टिलेशन, निगरानी, परीक्षण, सम्पर्क पहिचान, आइसोलेशन, क्वरेण्टीन र स्नेहपूर्ण स्याहार सुसार । यी सबैले सङ्क्रमण रोक्न र जीवन बचाउन सहयोग गर्छन् । सही नीति हुनु भनेको समाधानको एउटा पक्ष मात्रै हो । अर्को पक्ष चाहिँ यसको पूर्ण कार्यान्वयन हो ।

मैले भनिसकेँ कि कोभिड १९ विरुद्ध लड्नका लागि  सरकार र समग्र समाज चाहिन्छ । अनि नेपालमा पनि यही कुरा लागू हुन्छ । कोभिड १९ महामारी परास्त गर्न समाज तथा समुदाय, सञ्चारमाध्यम तथा पत्रकार, हामी सबै एक हुनुपर्छ ।

यसमा तपाइको मत

Your email address will not be published. Required fields are marked *


*